Tradycja wypiekania rogali świętomarcińskich jest ściśle związana z Poznaniem i sięga listopada 1891 roku. W przeddzień 11 listopada proboszcz parafii św. Marcina w Poznaniu, ks. Jan Lewicki, wezwał wiernych, aby wzorem św. Marcina zrobili coś dobrego dla ubogich i potrzebujących. Na apel odpowiedział poznański cukiernik Józef Melzer, który namówił swojego szefa i upiekł całą blachę rogali, rozdając je biednym. Według ludowej legendy kształt rogala, przypominający półksiężyc lub podkowę, nawiązuje do złotej podkowy, którą zgubił wierzchowiec św. Marcina. Cukiernik, który ją znalazł, miał zainspirować się jej kształtem przy wypieku. Dziś zwyczaj pieczenia rogali na 11 listopada ogarnął zasięgiem całą Polskę. Do rogali marcińskich używa się tradycyjnie ciasta półfrancuskiego drożdżowego. Bazą jest klasyczne ciasto drożdżowe, które przekłada się masłem i wielokrotnie wałkuje oraz składa, tworząc charakterystyczne warstwy, oryginalnie około 81 warstw. Nadzienie do rogali świętomarcińskich robione jest przede wszystkim ze zmielonego białego maku. Dodatkowo w składzie znajdziemy: cukier lub miód, orzechy włoskie i migdały, rodzynki, skórkę pomarańczową, okruchy biszkoptowe, śmietanę. Są pracochłonne ale naprawdę warto je zrobić.
Składniki:
- 3 szklanki mąki
- 250 ml mleka
- 15 g drożdży piekarniczych
- 3 łyżki oleju
- 3 łyżki cukru
- szczypta soli
- 1 żółtko
- 1 laska wanilii
- 180 g masła miękkiego
- jajko do posmarowania rogali
masa:
- 300 g białego maku
- 100 g masy marcepanowej
- 1/2 szklanki cukru pudru
- 100 g orzechów włoskich
- 100 g blanszowanych migdałów
- 50 g pokruszonych biszkoptów
- 2 łyżki gęstej kwaśnej śmietany
polewa:
- 100 g białej czekolady
- 50 ml słodkiej śmietanki
- 3 łyżki posiekanych orzeszków laskowych
Przygotowanie:
Mąkę wsypujemy do misy, dodajemy drożdże, cukier, szczyptę soli, żółtko, olej i ciepłe mleko, miąższ z laski wanilii dokładnie mieszamy łyżką do połączenia składników. Następnie wyrabiamy robotem lub ręcznie około 10 minut. Odstawiamy na godzinę do wyrośnięcia. Na stolnicę posypujemy mąkę i wykładamy ciasto, rozwałkowujemy na duży prostokąt. Na 2 /3 ciasta wykładamy masło i lekko rozsmarowujemy. Ciasto składamy do środka, na 3 części, najpierw 1/3 strona nieposmarowana a następnie posmarowana. Obracamy o 900. Znów wałkujemy i składamy na 3 części. Ciasto przykryte folią chowamy do lodówki na 45-60 minut. Proces wałkowania i składania ciasta na rogale powtarzamy 3 razy, chłodząc ciasto między wałkowaniem przez 30 minut. Po ostatnim rozwałkowaniu i złożeniu ciasto owijamy folią spożywczą i wkładamy do lodówki na minimum 3 godzin, a najlepiej na całą noc. Mak i orzechy sparzamy gorącą wodą, po 15 minutach odcedzamy i pozostawiamy do odsączenia. Mak i orzechy oraz migdały mielimy dwukrotnie w maszynce do mięsa. Masę marcepanową rozcieramy mikserem z cukrem pudrem, dodajemy zmielony mak z bakaliami oraz pokruszone biszkopty. Ciasto rozwałkowujemy na grubości około 5 mm i pociąć na podłużne trójkąty. Wychodzi ich ok. 12 szt. Na szeroką podstawę każdego trójkąta nakładamy porcję masy makowej i zwijamy w kształt tradycyjnego rogala. Układamy na blasze wyłożonej papierem do pieczenia i zostawiamy na 30 minut do lekkiego wyrośnięcia. Pieczemy w temperaturze 180°C przez około 20 minut na mocno złoty kolor. Ciepłe rogale smarujemy czekoladą rozpuszczona ze śmietanką i posypujemy posiekanymi orzechami laskowymi.
